نگاهی کوتاه به زندگی سینمایی عباس کیارستمی

نگاهی کوتاه به زندگی سینمایی عباس کیارستمی
فیلمساز برجسته سینمای ایران و جهان که توسط بسیاری از منتقدین سینمایی از زمره ده فیلمساز برتر تاریخ سینما محسوب می‌شود (نفر ششم در لیست نشریه گاردین)، شب گذشته چشم از جهان فرو بست. با هم نگاهی اجمالی به زندگی حرفه‌ای این فیلمساز بزرگ می‌اندازیم.
  • جدیدترین بازی ها
عباس کیارستمی، کارگردان سرشناس و برجسته کشورمان که در سال 1376 با فیم «طعم گیلاس» برنده نخل طلای جشنواره کن شد، شب گذشته در سن 76 سالگی چشم از جهان فرو بست.

او که از اوایل امسال به دلیل بیماری روده تحت درمان و چندین عمل جراحی قرار گرفته بود، با وخیم‌تر شدن وضع سلامتی، به فرانسه سفر کرده بود تا روند درمان خود را در این کشور پیگیری کند. دلیل مرگ ایشان، سکته قلبی اعلام شده است.



صعود کیارستمی به قله‌های شهرت و استادی و تبدیل شدن به یکی از بزرگترین کارگردانان مؤلف دنیا، آغاز نسبتا ساده‌ای داشت. عباس کیارستمی 1 تیر 1319 در تهران به دنیا آمد و در دانشگاه تهران، در رشته نقاشی تحصیل کرد. او کار خود را به عنوان طراح گرافیک آغاز کرد و چندین آگهی تبلیغاتی برای تلویزیون ایران ساخت. او در سال 1347 به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پیوست و مدیریت شاخه فیلم آن را در دست گرفت و توانست اولین فیلم‌های خود بسازد. او در سال 1384 در مصاحبه‌ای با نشریه گاردین گفت:

ما قرار بود فیلم‌هایی بسازیم که به مسائل کودکان و مشکلات آن‌ها توجه دارند. در آغاز این فقط یک شغل بود، اما نهایتا، از من یک هنرمند ساخت.



کیارستمی در دو دهه فعالیت خود در کانون، فیلم‌های زیادی ساخت که اولین آن‌ها فیلم 12 دقیقه‌ای «نان و کوچه» بود. «زنگ تفریح» محصول 1351، اولین فیلم بلند او محسوب می‌شود. او در گفتگویی با شاهین پرهامی در سال 1383، درباره اولین فیلم خود گفت:

نان و کوچه نخستین تجربهٔ سینمایی من بود و باید بگویم که بسیار دشوار بود. من مجبور بودم با یک بچهٔ بسیار کوچک، یک سگ و یک گروه فیلم سازی غیرحرفه‌ای البته به جز مدیر فیلم‌برداری که مدام غُر می‌زد و اعتراض می‌کرد کار کنم. خوب مدیر فیلم‌برداری در صحنه حق داشت چون من از روش فیلم‌سازی که او بدان خو گرفته بود پیروی نمی‌کردم.

کیارستمی، بر خلاف بسیاری از فعالان سینمایی زمان خود، پس از انقلاب در ایران ماند و به فعالیت‌های خود ادامه داد و خود را به درختی که ریشه در زمین دارد، تشبیه کرد. او معتقد بود که حضور در ایران در باروری او به عنوان یک فیلمساز، پررنگ ترین نقش را داشته است. او در سال 1384 در مصاحبه‌ای با جفری استیوارت از نشریه گاردین گفت:

اگر درختی را که ریشه در خاک دارد از جایی به جای دیگر ببرید، آن درخت دیگر میوه نمی‌دهد و اگر بدهد آن میوه دیگر به خوبی میوه‌ای که در سرزمین مادری اش می‌تواند بدهد نیست. این یک قانون طبیعت است. فکر می‌کنم اگر سرزمینم را رها کرده بودم درست مانند این درخت شده بودم. 




او در کانون پرورش فکری، سه گانه کوکر (خانه دوست کجاست – 1366، زندگی و دیگر هیچ – 1370، زیر درختان زیتون – 1373) را ساخت. سه گانه‌ای که اعتبار جهانی به عنوان کارگردانی حساس، باهوش و سخت‌گیر برای او به ارمغان آورد. فیلم «خانه دوست کجاست»، داستان گیرای پسربچه‌ای که دفتر مشق دوستش را به اشتباه با خود به خانه برده و در نتیجه مجبور می‌شود مشق دوستش را هم بنویسد، اولین جایزه بین‌المللی را، پلنگ برنزی جشنواره فیلم لوکارنو، برای او به ارمغان آورد. فیلم «زندگی و دیگر هیچ» ترکیبی از ژانر مستند و داستانی تلاش پدر و پسری است که پس از زلزله رودبار در جستجوی بابک و احمد احمدپور، بازیگران فیلم «خانه دوست کجاست» در روستای کوکر هستند، اما گرفتار راه‌بندان می‌شوند. این فیلم برنده جایزه بخش نوعی نگاه در چهل و پنجمین جشنواره فیلم کن شد. فیلم «زیر درختان زیتون» درامی عاشقانه در مورد علاقه پسری به دختری در آن روستا است، خانواده دختر و خود دختر با این ازدواج مخالف هستند. در پی زلزله پدر و مادر دختر از دنیا می‌روند. اما دختر کماکان تن به ازدواج با پسر نمی‌دهد. در این فیلم گروهی برای فیلمبرادی به رودبار می‌روند و از این دو برای بازیگری دعوت می‌کنند. کارگردان که از داستان آنها مطلع شده می‌خواهد آن را جلوی دوربین ببرد. این فیلم که نامزد نخل طلای جشنواره کن و جایزه برترین فیلم مستقل غیر انگلیسی زبان در مراسم برترین فیلم‌های مستقل آمریکا شد، جوایز متعددی را از جمله هوگوی نقره‌ای جشنواره فیلم شیکاگو، پرده نقره‌ای جشنواره فیلم سنگاپور، رز طلایی جشنواره فیلم برگامو و خوشه طلایی جشنواره وایادولی، برای کیارستمی به ارمغان آورد. نام سه‌گانه کوکر یا سه‌گانه زلزله توسط منتقدان به این سه فیلم نسبت داده شد. آن‌ها معتقد بودند که محوریت زلزله رودبار و منجیل، و نماد‌های مشترکی چون زندگی، مرگ، تغییر و دوام، از این فیلم‌ها یک سه‌گانه ساخته است. البته عباس کیارستمی معتقد بود که دو فیلم آخر این سه‌گانه، «زندگی و دیگر هیچ» و «زیر درختان زیتون» به همراه فیلم «طعم گیلاس» یک سه‌گانه درباره ارزش زندگی می‌سازند.

عباس کیارستمی پس از ساخت فیلم مشق شب در سال 1367 از کانون پرورش فکری جدا شد. او سپس فیلم مستند-داستانی «نمای نزدیک» را در سال 1368 ساخت. داستان نمای نزدیک، مربوط به فردی عاشق سینما، به نام حسین سبزیان بود که وارد یک خانواده می‌شود و خود را محسن مخملباف معرفی می‌کند. در پایان فیلم مخملباف واقعی پیدا می‌شود و سبزیان در دادگاه می‌گوید به دلیل علاقه به سینما دست به این کار زده است. بخش‌هایی از این فیلم مستند و بخشی از آن استودیویی است. نمای نزدیک یک نمونهٔ موفق از سینمای مستند و رئال است که خط داستانی مشخصی را براساس واقعیت دنبال می‌کند. این فیلم باعث شناخت بیشتر جامعه غرب از سبک عباس کیارستمی شد. در همین برهه، کیارستمی به نویسندگی و تهیه فیلم برای دیگر کارگردانان پرداخت که معروف ترین آن‌ها، «بادکنک سفید» محصول 1373 و به کارگردان جعفر پناهی، دستیار کیارستمی در فیلم «زیر درختان زیتون» بود.


نمای نزدیک - 1368

عروج کیارستمی به عنوان یک کارگردان مؤلف با فیلم «طعم گیلاس» به اوج خود رسید. فیلم «طعم گیلاس» اولین و تنها فیلم ایرانی است که برنده نخل طلای جشنواره کن شده است.


همایون ارشادی در نمایی از فیلم «طعم گیلاس»

زندگی حرفه‌ای کیارستمی بین فیلم‌های بلند رسمی مانند درام شاعرانه «باد ما را خواهد برد» و «10»، که علاقه کیارستمی به فیلمبرداری و عکاسی از درون خودرو را نشان می‌دهد، و پروژه‌های چون ABC Africa، فیلمی درباره کودکان یتیم مبتلا به ایدز در اوگاندا و فیلم سه اپیزودی «بلیط‌ها» با همکاری کن لوچ و ارمانو اولمی، تقسیم شد. او سپس با ساخت فیلم «پنج»، فیلمی متشکل از نماهای طولانی از چشم‌اندازهای اسپانیا، و «شیرین» مجموعه هدشات‌هایی از بازیگران سینمای ایران مشغول تماشای یک فیلم ملودرام، به سمت سینمای مستند مینی‌مالیسم رفت.



با روی کار آمدن محمود احمدی نژاد به عنوان کارگردان، کیارستمی به سراغ فیلم‌سازی در خارج ایران رفت و فیلم‌های «کپی برابر اصل» و «مثل یک عاشق» را در ایتالیا و ژاپن ساخت. این فیلم‌ها با وجود ساخته شدن در خارج ایران، همان مضمون همیشگی فیلم‌های کیارستمی را، اصالت و روابط انسانی، دارا بودند. هر دو فیلم در جشنواره کن به نمایش درآمدند و ژولیت بینوش، برای فیلم «کپی برابر اصل» برنده جایزه بهترین بازیگر زن از این جشنواره شد.



هفته گذشته، عباس کیارستمی به همراه 683 فیلمساز دیگر، از طرف آکادمی علوم و هنرهای تصویری آمریکا، برای عضویت دعوت به عمل آمد. اقدامی که به گفته اکثر منتقدین و صاحب نظران سینمایی، بسیار دیر انجام شده و این آکادمی که داعیه حمایت از سینمای فاخر را دارد، باید بسیار زودتر به کارگردان برجسته و شناخته شده‌ای چون عباس کیارستمی توجه نشان می‌داد.



کیارستمی در سال 1347 ازدواج کرد که حاصل این ازدواج پسرانش، احمد و بهمن کیارستمی هستند. بهمن کیارستمی نیز راه پدر را ادامه داد و در سن پانزده سالگی به فیلمسازی روی آورد و فیلم مستند «سفری به دیار مسافر» را ساخت.

در ادامه نگاهی به افتخارات عباس کیارستمی می‌اندازیم.

یادش گرامی باد.



جایزه ویژه هیئت داوران در پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودک و نوجوان تهران برای فیلم «نان و کوچه» در سال 1348

جایزه اول بخش داستانی چهارمین جشنواره بین المللی فیلم جیفونی ایتالیا برای فیلم «تجربه» در سال 1352

جایزه ویژه هیئت داوران در نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودک و نوجوان تهران برای فیلم «مسافر» در سال 1352

جایزه ملی تلویزیون در نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودک و نوجوان تهران برای فیلم «مسافر» در سال 1352

دیپلم افتخار منتقدان در یازدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودک و نوجوان تهران برای فیلم «لباسی برای عروسی » در سال 1354

جایزه اول جشنواره ملی آموزشی مکزیک برای فیلم «دو راه حل برای یک مسئله» در سال 1354

دیپلم هنری جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو برای فیلم «لباسی برای عروسی» در سال 1355

جایزه بهترین فیلم از جشنواره فیلم کودک و نوجوان برای فیلم «قضیه شکل اول، شکل دوم» در سال 1357

لوح زرین بهترین فیلم کوتاه در دومین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «همسرایان» در سال 1362

جایزه ویژه هیئت داوران در چهارمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «اولی‌ها» در سال 1364

لوح زرین بهترین کارگردانی از پنجمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «خانه دوست کجاست» در سال 1365

جایزه ویژه هیئت داوران از پنجمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «خانه دوست کجاست» در سال 1365

پلنگ برنزی چهل و دومین جشنواره فیلم لوکارنوی سوییس برای فیلم «خانه دوست کجاست» در سال 1367

تجلیل ویژه انجمن جهانی منتقدان سینمایی (FIPRESCI) در چهل و دومین جشنواره فیلم لوکارنوی سوییس برای فیلم «خانه دوست کجاست» در سال 1367

جایزه سازمان انجمن بین‌المللی سینمای هنری در چهل و دومین جشنواره فیلم لوکارنوی سوییس برای فیلم «خانه دوست کجاست» در سال 1367

تجلیل ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم لوکارنوی سوییس برای فیلم «خانه دوست کجاست» در سال 1367

جایزه ویژه هیئت داوران از هشتمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم «نمای نزدیک» در سال 1369

جایزه انجمن جهانی منتقدان سینمایی از جشنواره بین‌المللی فیلم استانبود برای فیلم «نمای نزدیک» در سال 1371

جایزه روبرتو روسلینی به پاس یک عمر فعالیت هنری از جشنواره فیلم کن در سال 1371

جایزه بهترین فیلم نگاه نو از چهل و پنجمین جشنواره فیلم کن برای فیلم «زندگی و دیگر هیچ» در سال 1371

جایزه فرانسوا تروفو به پاس یک عمر فعالیت سینمایی در جشنواره فیلم جیفونی در سال 1372

جایزه ویژه منتقدین از هفدهمین جشنواره فیلم سائوپائولو برای فیلم «زندگی و دیگر هیچ» در سال 1372

خوشه طلایی به پاس یک عمر فعالیت سینمایی از جشنواره فیلم وایادولید اسپانیا در سال 1372

هوگوی نقره‌ای سی‌امین جشنواره فیلم شیکاگو برای فیلم «زیر درختان زیتون» در سال 1373

خوشه طلایی از سی و نهمین جشنواره فیلم وایادولید برای فیلم «زیر درختان زیتون» در سال 1373

جایزه ویژه منتقدین از جشنواره فیلم سائوپائولو برای فیلم «زیر درختان زیتون» در سال 1373

جایزه سومین فیلم منتخب تماشاگران از چهل و چهارمین جشنواره فیلم ملبورن استرالیا برای فیلم «زیر درختان زیتون» در سال 1374

جایزه پیر پائولو پازولینی به پاس یک عمر فعالیت سینمایی از مؤسسه پیر پائولو پازولینی در سال 1374

کارگردان سال توسط راهنمای بین‌المللی فیلم ورایتی در سال 1375

نشان لژیون افتخار از وزارت فرهنگ و هنر فرانسه در سال 1375

نخل طلای پنجاهمین جشنواره فیلم کن برای فیلم «طعم گیلاس» در سال 1376

جایزه ویژه یک عمر فعالیت سینمایی جشنواره فیلم جیفونی در سال 1376

مدال طلای فدریکو فلینی به پاس یک عمر فعالیت هنری از یونسکو در سال 1376

انتخاب «طعم گیلاس» به عنوان بهترین فیلم سال توسط نشریه تایم در سال 1376

انتخاب «طعم گیلاس» به عنوان بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان سال توسط انجمن منتقدان بوستون در سال 1377

انتخاب «طعم گیلاس» به عنوان بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان سال توسط انجمن ملی منتقدان آمریکا در سال 1377

جایزه ویژه استادی از هجدهمین جشنواره فیلم استانبول در سال 1378

جایزه ویژه هیئت داوران از جشنواره فیلم ونیز برای فیلم «باد ما را خواهد برد» در سال 1378

جایزه انجمن جهانی منتقدان سینمایی در جشنواره فیلم ونیز برای فیلم «باد ما را خواهد برد» در سال 1378

جایزه جوانان سینمای آینده از جشنواره فیلم ونیز برای فیلم «باد ما را خواهد برد» در سال 1378

لوح زرین پانورامای سینمای اروپا به پاس یک عمر فعالیت هنری در سال 1378

جایزه ویژه یک عمر فعالیت هنری از جشنواره فیلم مون‌پلیه در سال 1378

برجسته‌ترین فیلمساز دهه نود میلادی به انتخاب نشریه سینماتک کانادا در سال 1379

جایزه افتخاری هجدهمین جشنواره فیلم فجر به پاس یک عمر فعالیت هنری در سال 1379

بهترین فیلمساز دهه نود میلادی به انتخاب نشریه سینما کامنت در سال 1379

دلفین طلایی جزیره کیش به پاس یک عمر دستاورد هنری در سینما در سال 1379

جایزه افتخاری آکیرا کوروساوا از چهل و سومین جشنواره فیلم سن فرانسیسکو در سال 1379

جایزه دستاورد هنری از سومین جشنواره فیلم بیروت در سال 1379

دکترای افتخاری دانشگاه اکول نرمال سوپریور در سال 1382

رئیس هیئت داوران جشنواره کن در سال 1384

عضویت در مؤسسه فیلم بریتانیا در سال 1384

پلنگ طلایی افتخار از جشنواره فیلم لوکارنو در سال 1384

جایزه افتخار سینما از جشنواره فیلم ونیز در سال 1387

  • دانلود نرم افزار | سافت گذر

نظرات کاربران (0 عدد)

اولین نفری باشید که در مورد این خبر نظر میدهد.

ثبت نظر

کاربر گرامی چنانچه تمایل دارید، نظر شما به نام خودتان در سایت ثبت شود، لطفاً وارد سایت شوید.
ثبت نظر